(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 009

॥ శ్రీః ॥
4.9. అధ్యాయః 009
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ యతివేషపరిగ్రహేణ విరాటసభాప్రవేశః ॥ 1 ॥
ప్రత్యుత్థానాదినా సత్కృతేన యుధిష్ఠిరేణ విరాటభవనే నివాసః ॥ 2 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 4-9-0x(3011)(28514)
తతస్తు తే పుణ్యజలాం శివాం శుభాం మహర్షిగంధర్వనిషేవితోదకాం।
త్రిలోకకాంతామవతీర్య జాహ్నవీమృషీంశ్చ దేవాంశ్చ పితృనతపర్యన్ ॥ 1 ॥ 4-9-1(28515)
వరప్రదానం హ్యనుచింత్య పార్థివే హుత్వాఽగ్నిహోత్రం కృతజప్యమంగలః ।
దిశం తథైంద్రీమభితః ప్రపేదివాన్కృతాంజలిర్ధర్మముపాహ్వయచ్ఛనైః ॥ 2 ॥ 4-9-2(28516)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 4-9-3x(3012)
వరప్రదానం మమ దత్తవాన్పితా ప్రసన్నచేతా వరదః ప్రజాపతిః ।
జలార్థినో మే తృషితస్య సోదరా మయా ప్రయుక్తా వివిశుర్జలాశయం ॥ 3 ॥ 4-9-3(28517)
నిపాతితా యక్షవరేణ తే వనే మహాహవే వజ్రభృతేవ దానవాః ।
మయా చ గత్వా వరదో హి తోషితో వివక్షతా ప్రశ్నసముచ్చయం గురుః ॥ 4 ॥ 4-9-4(28518)
స మే ప్రసన్నో భగవాన్వరం దదౌ పరిష్వజంశ్చాహ తథైవ సౌహృదాత్।
వృణీష్వ యద్వాంఛసి పాండునందన స్థితోఽంతరిక్షే వరదోఽస్మి పశ్య మాం ॥ 5 ॥ 4-9-5(28519)
స వై మయోక్తో వరదః పితా ప్రభుః సదైవ మే ధర్మరతా మతిర్భవేత్।
ఇమే చ జీవంతు మమానుజాః ప్రభో వయం స్వరూపం చ జయం తథాఽఽప్నుమః ॥ 6 ॥ 4-9-6(28520)
క్షమా చ కీర్తిశ్చ యథేప్సితం భవేద్వ్రతం తు సత్యం చ సమాప్తిరేవ చ।
వరో మమైషోస్తు యథాఽనుకీర్తితో న తన్మృషా దేవవృషో యథాఽబ్రవీత్ ॥ 7 ॥ 4-9-7(28521)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-9-8x(3013)
ఇత్యేవముక్త్వా ధర్మాత్మా ధర్మమేవానుచింతయన్।
తదైవ తత్ప్రసాదేన రూపమేవాభవత్స్వయం ॥ 8 ॥ 4-9-8(28522)
స వై ద్విజాతిస్తరుణస్త్రిదండభృత్కమండలూష్ణీషధరో వ్యజాయత।
సురక్తమాంజిష్ఠవరాంబరః శిఖీ పవిత్రపాణిర్దదృశే తదాఽద్భుతం ॥ 9 ॥ 4-9-9(28523)
తథైవ తేషామపి ధర్మచారిణాం యథోచితార్హాభరణాంబరస్రజః।
క్షణేన రాజన్నభవన్మహాత్మనాం ప్రశస్తధర్మాగ్ర్యఫలాభికాంక్షిణాం ॥ 10 ॥ 4-9-10(28524)
నవేన రూపేణ విశాంపతిర్యుతస్త్వథర్వరూపేణ బభౌ ప్రతాపవాన్।
నిబద్ధవైడూర్యసితాన్సకాంచనాన్నృపస్తథాఽక్షాన్పరివేష్ట్య వాససః ॥ 11 ॥ 4-9-11(28525)
తతో విరాటం ప్రథమం యుధిష్ఠిరో దదర్శ దూరాత్సుసమృద్ధతేజసం।
అనంతతేజోజ్వలితం హుతాశనం దురాసదం తీక్ష్ణవిషం యథోరగం ॥ 12 ॥ 4-9-12(28526)
సభాసదం ప్రాంజలిభిర్జనైర్వృతం విచిత్రనానావిధశస్త్రపాణిభిః ।
ఉపాయనౌఘైః ప్రవిశద్భిరాచితం ద్విజైశ్చ శిక్షాక్షరమంత్రధారిభిః ॥ 13 ॥ 4-9-13(28527)
గజైరుదీర్మం తురగైశ్చ సంకులం మృగద్విపైః కుబ్జగణైః సమావృతం ।
సితోచ్ఛ్రితోష్ణీషనిరుద్ధమూర్ధజం విచిత్రవైడూర్యవికారకుండలం ।
విరాటమాయాచ్చ యుధిష్ఠిరస్తదా బృహస్పతిః శక్రమివ త్రివిష్టపే ॥ 14 ॥ 4-9-14(28528)
తమావ్రజంతం ప్రసమీక్ష్య పాండవం విరాటరాజో ముదితేన చక్షుషా ।
పప్రచ్ఛ చైనం స నరాధిపో ముహుర్ద్విజాశ్చ యే చాస్య సభాసదస్తదా ॥ 15 ॥ 4-9-15(28529)
విరాట ఉవాచ । 4-9-16x(3014)
కో వా విజానాతి పురాఽస్య దర్శనం యువా సభాం యోఽయముపైతి మామికాం।
రూపేణ సారేణ విరాజయన్మహీం శ్రియా హ్యయం వైశ్రవణో ద్విజో యథా ॥ 16 ॥ 4-9-16(28530)
మృగేంద్రరాడ్వారణయూథపోపమః ప్రభాత్యయం కాంచనపర్వతో యథా।
విరాజతే పావకసూర్యసన్నిభం సచంద్రనక్షత్ర ఇవాంశుమాన్గ్రహః ॥ 17 ॥ 4-9-17(28531)
న దృశ్యతేఽస్యానుచరో న కుంజరో న చోష్ణరశ్ంయావరణం సముచ్ఛ్రితం ।
న కుండలం నాంగదమస్య న స్రజో విచిత్రితాంగశ్చ రథశ్రతుర్యుజః ॥ 38 ॥ 4-9-18(28532)
క్షాత్రం చ రూపం హి బిభర్త్యయం భృశం గజేంద్రశార్దూలమహర్షభోపమః ।
అభ్యాగతోఽస్మాననలంకృతోపి సన్ విరోచతే భానురివాచిరోదితః ॥ 19 ॥ 4-9-19(28533)
విభాత్యయం క్షత్రియ ఏవ సర్వథా విరాట ఇత్యేవమువాచ తం ప్రతి।
ససాగరాంతామయమద్య మేదినీం ప్రశాసితుం చార్హతి వాసవోపమః ॥ 20 ॥ 4-9-20(28534)
నాక్షత్రియో నూనమయం భవిష్యతి మూర్ధాభిషిక్తః ప్రతిభాతి మాం ప్రతి ।
తుల్యం హి రూపం ప్రతిదృశ్యతేఽస్య గజస్య సింహస్య తథర్షభస్య ॥ 21 ॥ 4-9-21(28535)
యమేష కామం పరిమార్గతే ద్విజః స చాస్య సర్వః క్రియతామసంశయం ।
ప్రియం చ మే దర్శనమీదృశే జనే ద్విజేషు ముఖ్యేషు తథాఽతిథిష్వపి ॥ 22 ॥ 4-9-22(28536)
ధనేషు రత్నేష్వథ గోషు వేశ్మసు ప్రకామతో మే విచరత్వవారితః ॥ 23 ॥ 4-9-23(28537)
వైశంపాయన ఉవాచ । 4-9-24x(3015)
ఏవం బ్రువాణస్తమనంతతేజసం విరాజమానం సహసోత్థితో నృపః।
అన్యేన రూపేణ సమీపమాగతం త్రిదండకుండ్యంకుశశిక్యపాణినం ॥ 24 ॥ 4-9-24(28538)
సముత్థితా సా హి సభా సపార్థివా సవిప్రరాజన్యవిశా సశూద్రకా ।
సభాగత ప్రేక్ష్య తపంతమర్చిషాం వినిఃసృతం రాహుముఖాద్యథా రవిం ॥ 25 ॥ 4-9-25(28539)
స తేన పూర్వం జయతాం భవానిహ ద్విజాతినోక్తోఽభిముఖః కృతాంజలిః ।
జయం జయార్హేణ సమేత్య వర్ధితో విరాటరాజో హ్యభివాదయచ్చ తం ॥ 26 ॥ 4-9-26(28540)
తమబ్రవీత్ప్రాంజలిరేష పార్థివో విరాటరాజో మధురాక్షరం వచః।
ప్రాప్తః కుతస్త్వం భగవన్కిమిచ్ఛసి క్వ యాస్యసే కిం కరవాణి తే ద్విజ ॥ 27 ॥ 4-9-27(28541)
శ్రుతం చ శీలం చ కులం చ శంస మే గోత్రం తథా నామ చ దేశమేవ తే।
సత్యప్రతిజ్ఞా హి భవంతి సాధవో విశేషతః ప్రవ్రజితా ద్విజాతయః ॥ 28 ॥ 4-9-28(28542)
యథాఽనురూపం ప్రచరామి తే త్వహం న చావమంతా న తవాభిభాషితం ।
అపూజితా హ్యగ్నిసమా ద్విజాతయః కులం దహేయుః సవిషా ఇవోరగాః ॥ 29 ॥ 4-9-29(28543)
సర్వాం చ భూమిం తవ దాతుముత్సహే సదండకోశాం విసృజామి తే పురం ।
కస్యాసి రాజ్ఞో విషయాదిహాగతః కిం కర్మ చాత్రాచరసి ద్విజోత్తమ ॥ 30 ॥ 4-9-30(28544)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-9-31x(3016)
ఏవం బ్రువాణం తమువాచ పార్థివం యుధిష్ఠిరో ధర్మమవేక్ష్య చాసకృత్ ।
సత్యం వచః కో న్విహ వక్తుముత్సహేద్యథాప్రతిజ్ఞం తు శృణుష్వ పార్థివ ॥ 31 ॥ 4-9-31(28545)
శ్రుతం చ శీలం చ కులం చ కర్మ చ శృణుష్వ మే జన్మ చ దేశమేవ చ ।
గురూపదేశాన్నియమాచ్చ మే వ్రతం కులక్రమార్థం పితృభిర్నియోజితం ॥ 32 ॥ 4-9-32(28546)
ద్విజో వ్రతేనాస్మి న చ స్వతః ప్రభో సంముండితః ప్రవ్రజితస్త్రిదండభృత్ ।
ఇదం శరీరం మమ పశ్య మానుషం సమావృతం పంచభిరేవ ధాతుభిః ॥ 33 ॥ 4-9-33(28547)
మమేహ పంచేంద్రియగాత్రదర్శినో వదంతి పంచైవ పితౄన్యథా శ్రుతిః ।
మనుష్యజాతిత్వమచింతయన్నహం న చాస్మి తుల్యః పితృభిః స్వభావతః ॥ 34 ॥ 4-9-34(28548)
కంకో హి నాంనా విషయం తవాగతో వ్రతీ ద్విజాతిః స్వకృతేన కర్మణా।
ద్యూతప్రసంగాదధనోఽస్మి రాజన్సత్యప్రతిజ్ఞా వ్రతినశ్చరామః ॥ 35 ॥ 4-9-35(28549)
యుధిష్ఠిరస్యాపి సఖాఽభవం పురా గృహప్రవేశీ చ శరీరమేవ చ।
గృహే చ తస్యోపితవానహం సుఖం రాజాఽస్మి తస్య స్వపురేఽభవం పురా ॥ 36 ॥ 4-9-36(28550)
మమాజ్ఞయా తత్ర విచేరురంగనా మమ ప్రియార్థం దమయంతి వాజినః ।
మయా కృతం తస్య పురే తు యత్పురా న తత్కదాచిత్కృతవాంజనోఽన్యథా ॥ 37 ॥ 4-9-37(28551)
సోహం పురా తస్య వయస్సమః సఖా చరామి సర్వాం వసుధాం సుదుఃఖితః ।
న తు ప్రశాంతిం క్వచిదాప్తవానహం వ్రతోపదేశాన్నియమేన భారికః ॥ 38 ॥ 4-9-38(28552)
వైయాఘ్రపద్యోస్మి నరేంద్ర గోత్రతస్తదేవ సౌఖ్యం మృగయామహే వయం।
కృతజ్ఞభావేన మయాఽనుకీర్తితం యుధిష్ఠిరస్యాత్మసమస్య చేష్టితం ॥ 39 ॥ 4-9-39(28553)
ఇమం హి మోక్షాశ్రమమాస్థితస్య మే యుధిష్ఠిరస్తుల్యగుణో భవానపి ।
న మేఽస్తి మాతా న పితా న బాంధవా న మేఽస్తి రూపం న రతిర్న సంతతిః ॥ 40 ॥ 4-9-40(28554)
సుఖం చ దుఃఖం చ హి తుల్యమద్య మే ప్రియాప్రియే తుల్యగతే గతాగతే।
ముక్తోస్మి కామాచ్చ ధనాచ్చ సాంప్రతం త్వదాశ్రయే వస్తుమిహాభ్యుపాగతః ॥ 41 ॥ 4-9-41(28555)
సంవత్సరేణేహ సమాప్యతే త్విదం మమ వ్రతం దుష్కరకర్మకారిణః।
తతో భవంతం పరితోష్య కర్మభిః పునర్వ్రజిష్యే చ కుతూహలం యతః ॥ 42 ॥ 4-9-42(28556)
అక్షాన్నివప్తుం కుశలోస్ంవహం సదా పరాజితః శకునిరుతాని చింతయన్ ।
మృగద్విజానాం చ రుతాని చింతయన్నిరాశ్రయః ప్రవ్రజితోస్మి భిక్షుకః ॥ 43 ॥ 4-9-43(28557)
వైశంపాయన ఉవాచ । 4-9-44x(3017)
తేనైవముక్తే వచనే నరాధిపః కృతాంజలిః ప్రవ్రజితం విలోక్య చ ।
అథాబ్రవీద్ధృష్టమనాః శుభాక్షరం మనోనుగం సర్వసభాగతం వచః ॥ 44 ॥ 4-9-44(28558)
దదామి తే హంత వరం యదీప్సితం ప్రశాధి మత్స్యాన్యది మన్యతే భవాన్।
ప్రియా హి ధూర్తా మమ చాక్షకోవిదాస్త్వం చాపి దేవో మమ రాజ్యమర్హసి ॥ 45 ॥ 4-9-45(28559)
సమానయానాసనవస్త్రభోజనం ప్రభ్రూతమాల్యాభరణానులేపనం।
స సార్వభౌమోపమ సర్వదాఽర్హసి ప్రియం హి మన్యే తవ నిత్యదర్శనం ॥ 46 ॥ 4-9-46(28560)
యే త్వాఽభిధావేయురనర్థపీడితా ద్విజాతిముఖ్యా యది వేతరే జనాః।
సర్వాణి కార్యాణ్యహమర్థితస్త్వయా తేషాం కరిష్యామి న మేఽత్ర సంశయః ॥ 47 ॥ 4-9-47(28561)
మమాంతికే యశ్చ తవాప్రియం చరేత్ప్రవాసయే తం పరిచింత్య మానవం ।
యచ్చాపి కించిద్వసు విద్యతే మమ ప్రభుర్భవాంస్తస్య వశీ వసేహ చ ॥ 48 ॥ 4-9-48(28562)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 4-9-49x(3018)
అతోఽభిలాషః పరమో న విద్యతే న మే జితం కించన ధారయే ధనం।
న భోజనం కించన సంస్పృశేయం హవిష్యభోజీ నిశి చ క్షితీశయః ॥ 49 ॥ 4-9-49(28563)
వ్రతోపదేశాత్సమయో హి నైష్ఠికో న క్రోధితవ్యం నరదేవ కస్యచిత్।
ఏవంప్రతిజ్ఞస్య మమేహ భూపతే నివాసబుద్ధిర్భవితా తు నాన్యథా ॥ 50 ॥ 4-9-50(28564)
ఏవం వరం మాత్స్య వృణే ప్రదాపితం కృతి భవిష్యామి వరేణ తేఽనఘ ॥ 51 ॥ 4-9-51(28565)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-9-52x(3019)
ఏవం తు రాజ్ఞః ప్రథమః సమాగమో బభూవ మాత్స్యస్య యుధిష్ఠిరస్య చ।
విరాటరాజస్య హి తేన సంగమో బభూవ విష్ణోరివ వజ్రపాణినా ॥ 52 ॥ 4-9-52(28566)
తమాసనస్థం ప్రియరూపదర్శనం నిరీక్షమాణో న తతర్ప భూమిపః।
సభాం చ తాం ప్రజ్వలయన్యుధిష్ఠిరః శ్రియా యథా శక్రఇవ త్రివిష్టపం ॥ 53 ॥ 4-9-53(28567)
ఏవం స లబ్ధ్వా నృపతిః సమాగమం విరాటరాజేన నరర్షభస్తదా।
ఉవాస వీరః పరమార్చితః సుఖీ న చాస్య కశ్చిచ్చరితం బుబోధ తత్ ॥ 54 ॥ ॥ 4-9-54(28568)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి పాండవప్రవేశపర్వణి నవమోఽధ్యాయః ॥ 9 ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-9-6 వయశ్చ రూపం చ బలం తథాఽఽప్నుయురితి థo ధo పాఠః ॥ 6 ॥
4-9-24 అన్యేన రూపేణ యతివేషేణ ఆగతం దృష్ట్వేతి శేషః ॥ 24 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.